"Postmodern Kargasa Uzerine Bir Analiz Baslangici"
"Postmodern Kargasa Uzerine Bir Analiz Baslangici"
Aradiklarinizi bulacak misiniz? Nerede?
Bir analize girismek istiyorum... Bu analizden birtakim kurallar
cikaracak degilim; var olani oldugu gibi gormeye calismak, daha
sonra "oldugu gibi"nin berisini ve otesini kurcalamak ve yorumla-
maya calismak istiyorum. Genelleme yapmaktan kacinacagim. Dogruya
ulasip ulasamayacagimi - yine simdilik - bilmiyorum; cunku, ulas-
tigimi sandigim dogru yer ve anlam degistiriyor; GELECEK verili
degil; dikte edilmeye calisilsa da, verili degil; verili olan
BUGUN de, gelecegin bir proto-tipi, bir maketi, bir on-tasarimi
degildir ve olmayacaktir(iste inanc, iste ideologya!)... Safdil
iyimser miyim? Bilmem. Teslimiyetci kotumser olmamak, su an daha
onemli benim icin(bizim icin?)...
Asagida uzunca bir tablo bulacaksiniz. Benim "Postmodern Kargasa
Uzerine Bir Analiz Baslangici" diye adlandirdigim bu tablo, sizi
bir tercihe zorlamamali. Cunku, "tarihin belirli bir an'inda"ki
izlenimlerimi yansitmaktadir. Bugunku izlenimlerdir bunlar,
kuskucu belirleyiciligin belirsizligini tasiyabilir. Modern'in
icinde, demin andim(hafazanallah), Zdanov yer aldigi gibi,
McCarthy alcagi da var, unutmayalim. Ne garip, bu yaratiklarin
ikisini de, Postmodern olan'in icine yerlestirmekte gucluk
cekmeyebilirsiniz.
Tabloda Modern'in solda, Postmodern'in sagda yer almasi da
rastlan- tisaldir... 1928 yilinda harf "devrim"i yapilmasaydi
Turkiye'de, modernizm sagda, Postmodernizm solda olabilirdi.(Insan
basinin soldan saga, sagdan sola, yukaridan asagiya, asagidan
yukariya, integral, sarmal vd. devinimleri ile bu devinimlerin
bazi dizge- lerini yonlendirici ozellikleri uzerine bir inceleme
hakkini sakli tutuyorum!)
Analitik tabloyu izlemeye baslayabiliriz...
Modernizm, modernite Postmodernizm, postmodernite
----------------------------------------------------------------
yeni deneyimler yeniden kabullenmeler
karsi cikici notr ya da kabulcu
gelenek karsisinda aktif gelenek karsisinda pasif
yorumcu yansitmaci(yeni yansitmaci)
ya oyle ya boyle hem oyle hem boyle
mantiki tutarlilik retorik
bilme->inanma inanma->bilme
hakikat(verite) gerceklik(realite)
imge simge
surec an, an'lar
zaman mekan
bilgisayar bilgisaray
politik baglanis paraxis iliskileri
ethik pragma
cozumleme bagdastirma
kultur bilinc sorunudur kultur yasanti bicimleridir
yeni yapisal ogeler ikame edici ogeler
yenilenme nostalji
tarihsel bilinc tarihle dusup kalkma
analog->digital digital->analog
demiryollari otoyollar(TEM?)
butunsellik parcalilik
biriciklik yineleme
bir seyi imler kendisini bir seyde imler
estetik anti estetik
tercihci toplayici, devsirici
gelecekci (duncu)-buguncu
dinsiz(genelde) dincil(genelde)
bitmemistir hep baslamaktadir
icerilmis (gizli) gucu var gorunen guc saltiktir
Avrupa Amerika
Joyce Borges(*)
bugun gelecek karsimizda gecmisin turettigi bugundeyiz
kisisel usluplar kisisel "kisisel uslup" taklitleri
"dunya nedir?" "dunya nedir?" nedir?(*)
onerici varsayici
yikici/yapici parcalayici/kolajci
bilesimci toparlayici
yarati(ureti) pastis(tureti)
kendi icinde homojenlige genelde heterojenlige
dunyadan sanata sanattan sanata
sanatcidan dunyaya sanatcidan sanatciya
akimlar kulturel ortamlar
gonderen->gonderi->alici gonderen->gonderi 1->alici
gonderilen<-gonderi 2<-gonderici(*)
merkezi merkezkac
ulkesel kuresel
karmasigin amacli acikligi karmasigin amacli muglakligi
kitsch dusmani kitsch'e hosgorulu(yatkin)
surekli yenilik eskideki yenilik yenilikciligi
oyundan yapita yapittan oyuna
oyundan kural cikar kural yoktur ki oyun olsun
bilimler bilgiler
meta'(Arapcasi) meta(Grekcesi)
kuramlar kurgular
35mm sinema filmi/kisa film videorecording/vidoeclip
Leica Polaroid
Steinway Yamaha
Protest new age
Freud Reich(*)
Adorno Marcuse
Avcioglu Kucukomer(*)
Soutine Rouault
Yuksel Arslan Bedri Baykam
Henry Moore Marcel Duchamp
Enis Batur Orhan Pamuk
Regis Debray(onceki) Regis Debray(sonraki)
politik politika politik depolitizasyon
ic dinamiklesmis dis dinamik
(ihrac edilemiyor) (dayatiliyor, ithali serbest)
amaci kendisi disinda amaci kendi icinde
Cinecitta Disneyland
Lukacs Havel
Timur Selcuk Ibo (rotti)
Alamancilar 2. ve 3. kusak Alamancilar
Ecevit(1974 iktidari) Ozal (1980'den bugune)
27 Mayis 12 Mart, 12 Eylul
"asker ressamlar" kusagi ressam Kenan Evren
Peter Gabriel(onceki) Peter Gabriel(simdiki)
argo yeni esperanto
(Anglo-Amerikanca?)
cam ayna
yazi/im piktogramm
yasalar uygulamalar
dogru/yanlis etkili/etkisiz
... ...
Boyle bir tablo, eksiksiz olamiyor. Fakat yatay ikilemler hayli
dogurgan. Siralama, tumuyle ozgur cagrisim sonucu; politik/sosyo-
lojik/semantik obekleme yer yer var. Onyargilara dayali bir olum-
lama/olumsuzlama cabasina girismedim. Baska bir deyisle, bu tablo-
da modernizme ve postmodernizme birtakim isaretler var; ama, bun-
larin hakikatini arastirmak baska bir calismanin konusu.
Postmodernizm, modernizmin ulastigi sonuclardan birisidir.
Postmodernizmin, modernizminyenilige acik bir ugragi olup olma-
digi onemle tartisilmali. Postmodernizmin, bir modernist gelisim
ugragi kilinip kilinamayacagi onemle irdelenmeli. Iyimser olmak
icin savasmak gerek.
Sag yan, urkutucu gorunuyor. Ancak, sol yanda da elestirdigim,
sevmedigim, hatta nefret ettigim ogeler var. Yine de, (*) isaretli
kisiler ve ogeler haric, Postmodernist dikey, modernist dikey'e
bir kez daha yaklastiriyor beni.
Bayanlar, baylar... Bu yaziyi surdurmeyi dusunuyorum. Modern/post-
modern arasindaki bir yatay ikilem, ayri bir incelemenin konusu
olabilir. Evet, bu yaziyi surdurmeyi dusunuyorum. Belki de yillar
sonra.
Hulki Aktunc, VARLIK dergisi, kasim 1992, s.16-17
Back to Humor Page