|
Some Jesuit Neo-Latin Imitations and Echoes of Horace
and Catullus |
|
| Matthias Casimir Sarbiewski (1595-1640), the
“Horace of Poland” Book of Epodes, 2: Ad fontem Sonam; In patrio fundo, dum Roma rediisset (~ Horace, O fons Bandusiae); meter alernating iambic trimeter & dimeter |
|
| Fons innocenti lucidus magis vitro, Puraque purior nive, Pagi voluptas, una Nympharum sitis, Ocelle natalis soli, Longis viarum languidus laboribus, |
5 |
| Et mole curarum gravis Tuscis ab usque gentibus redux, tibi Accline prosterno latus. Permitte siccus, qua potes, premi; cava Permitte libari manu, |
10 |
| Sic te quietum nulla perturbet pecus, Ramusve lapsus arbore: Sic, dum loquaci prata garritu secas, Et laetus audiri salis, Assibilantes populetorum comae |
15 |
| Ingrata ponant murmura Tibi, lyraeque vatis. Haud frustra sacer Nam si quid Urbanus probat, Olim fluenti lene Bandusiae nihil, Aut Sirmioni debeas. |
20 |
|
|
|
|
Lugete, O Charites, Ioci, Lepores, Et quantum est volucrum venustiorum, Et quantum est iuvenum pudentiorum. Passer Thyrsidis innocens voluptas, Unum suaviolum, una cura passer, |
5 |
|
Nunc heu! frigidus inquilinus Orci Umbris occubuit tenebricosis. Non illum malus abstulit rapaci Rostro milvus, aut scelesta feles Mollem praedam agili occupavit ungue. |
10 |
|
Insontem volucrem necavit ales Implumis, nisi qua leves lacertis Aptatas gerit hinc et inde pennas. Nostis quis fuerit molestus ales? Ipse est pessimus alitum Cupido, |
15 |
|
Milvis improbiorque, felibusque, Qui colludere passeri solebat, Atque una pueri in sinum volabat, Et circum petulante vectus ala Quaerebat tenerum ustulare pectus. |
20 |
|
Sed victus rabie maligniori Ipsam funere perdidit volucrem, Quum posset domino nihil nocere. |
|
|
|
|
| Humanae solers imitator, psittace, linguae! Dux volucrum et Domini ludicra cura tui! Quis tua tam subito praeclusit murmura fato? Ante diem vacua stat tibi Parca colo. Illane venturae dederas praesagia mortis, |
5 |
| Nobiscum hesternas iussus inire dapes? Dulcia consuetae repetentem munera mensae Pascebat Domini raptus ab ore cibus. Quin etiam mediae volitans plus tempore noctis Garrulus es vigiles visus obire thoros. |
10 |
| Insuper affatus, meditataque verba canorus Reddebas, nostros rostro imitante sonos. At modo te stygiae lethaea silentia sedis, Humanae fallax vocis imago, tenent. Prisca fides sileat: Phaethontia fabula cedat; |
15 |
| Nec sua iam solus funera cantet olor. Sed tibi quanta domus, rutila testudine fulgens! Quos auri radios textile nectit ebur! Illa tuo quondam stridentia limina cornu, Nunc querulo raucum carmine sponte sonant. |
20 |
| Aula suo cantore vacat: vacat ille beatus Carcer, et angustae iurgia nulla domus. Huc omnis coeat doctarum turba volucrum, Iura quibus fandi sors magis aequa dedit. Plangat Phoebeus, plangat Iovis armiger ales, |
25 |
| Tuque datos facilis reddere, sturne, sonos Quaeque refers iungens iterata vocabula perdix, Bistonioque soror, quae gemis orba toro! Ferte simul gemitus, cognataque ducite flammis Funera, et hoc omnes discite carmen aves: |
30 |
| ‘Occidit ille plagae viridis regnator Eoae Psittacus, aligeri gloria prima chori Quem neque stellatus Iunonis vinceret ales, Nec tu Phasiacae rare natator aquae.’ Ille salutator Regum, titulosque locutus |
35 |
| Caesaris: et Domini nomina blanda sui. Ille loquax, queruli toties vice functus amici, Et toties longis certa medela moris; Occidit, heu! stygiis tamen haud inglorius umbris Mittitur. Exsequias nobile funus habet. |
40 |
| Tristes Assyrio cineres adolentur amomo, Plumaque Sicanios spirat odora crocos. Atque novus phoenix, senii sed inutilis expers Praebet Achaemeniis ossa cremanda rogis. |
|
|
|
|
|
Dum per vireta Cypri Rosas legit Cupido, Latens apis tenellas Pupugit manus puelli, Ille eiulans parentem 5 Celeri petit volatu. ‘Heus! occidi, occidi’ inquit, ‘Serpens mihi volucris (Apem vocant coloni) Plagam intulit cruentam.’ 10 Tunc illa, ‘nate,’ dixit, ‘Si tam grave creavit Tibi alitis pusillae Aculeus dolorem, Quantum putas dolere 15 Quos igneis sagittis Tibi ludus est ferire?’ |
|
|
|
|
|
O quae virenti graminis in toro Cicada blande sidis, et herbidos Saltus oberras otiosos |
|
| Seu forte adultis floribus incubas, Caeli caducis ebria fletibus; Gaudesve persultare campi Graminei virides per undas, |
5 |
|
Seu voce concors accinis aemula,
Aut provocatos cantilenis Agricolas animosa vincis; |
10 |
|
Seu per loquaces garrula rivulos
Lassis, fatigatisque
bobus, In medio modulamen aestu; |
15 |
|
Exaggerati seu tibi nectaris
Caelum, coronatosque
gemmis |
20 |
|
Ades canenti; dum tibi marmore
Molitur immortale templum, |
|
Jesuit Neo-Latin lyrics inspired by the Song of Solomon Matthias Casimir Sarbiewski (1595-1640; Poland) Book 2, Ode 25: Ex sacro Salomonis Epithalamio (~ Canticum canticorum 2.5, 7-9) |
|
|
Me stipate rosariis: Me fulcite crocis: me violariis, Me vallate cydoniis: Me canis, sociae, spargite liliis: Nam visi mora Numinis
5 Mi sacris animam torret in ignibus. Vos o, vos ego filiae Caelestis Solymae: vos Galaditides, Vos, o per capreas ego Errantesque iugis hinnuleos, precor, 10 Antiqui genus Isaci, Quae saltus Libani, quae viridem vago Carmelum pede visitis, Nymphae, nobilium gloria montium: Ne vexate tenacibus
15 Acclinem violis: neu strepitu pedum, Neu plausae sonitu manus Pacem solliciti rumpite somnii: Donec Sponsa suo leves Somnos ex oculis pollice terserit: 20 Donec Lucifer aureus Rerum paciferum ruperit otium. Summis ecce venit iugis Formosae suboles matris, et unica Formosi suboles patris: 25 Silvarumque super colla comantium, et Intonsum Libani caput, Magnorumque salit terga cacuminum, ac Proceras nemorum domos Prono transiliens praeterit impetu: 30 Veloci similis caprae, Quae visis humili in valle leonibus, Per praerupta, per ardua Sublimi volucris fertur anhelitu. |
|