Latin 4105: Archaic Fragments

 

I. Livius Andronicus, Odusia (Morel, FPL)

1. Virum mihi, Camena, insece uersutum.
3. Mea puera, quid uerbi ex tuo ore supera fugit?
4. Argenteo polubro, aureo eclutro
10. Ibidemque uir summus adprimus Patroclus
14. Sancta puer, Saturni filia, regina
15. Apud numpham Atlantis filiam Calypsonem
16. Igitur demum Vlixi cor frixit prae pauore
17. Vtrum genua amploctens uirginem oraret
18. Ibi manens sedeto donicum uidebis
me carpento uehentem domum uenisse

 

II. Naevius

Bellum Punicum

1. Nouem Iouis concordes filiae sorores
3. Postquam avem aspexit in templo Anchisa,
sacra in mensa penatium ordine ponuntur;
immolabat aurem uictimam pulchram
4. Amborum uxores
noctu Troiad exibant capitibus opertis,
flentes ambae, abeuntes lacrimis cum multis.
5. Eorum sectam sequuntur multi mortales . . .
multi alii e Troia strenui uiri . . .
ubi foras cum auro illi<n>c abibant
19. Inerant signa expressa, quomodo Titani,
bicorpores Gigantes magnique Atlantes
Runcus ac Purpureus, filii Terras
23. Blande et docte percontat, Aenea quo pacto
Troiam urbem liquerit
32. Manius Valerius
consul partem exerciti in expeditionem
ducit
39. transit Melitam
Romanus exercitus, insulam integram
populatur, urit, uastat, rem hostium concinnat.
42. Seseque ei perire mauolunt ibidem
quam cum stupro redire ad suos popularis
45. Superbiter contemptim conterit legiones

 

Tarentilla

74-79W quasi pila
in choro ludens datatim dat se et communem facit.
alii adnutat, alii adnictat, alium amat, alium tenet.
alibi manus est occupata, alii peruellit pedem;
anulum dat alii spectandum, a labris alium inuocat,
cum alio cantat, at tamen alii suo dat digito litteras.
72 utrubi cenaturi estis, hicine an in triclinio?
84-85 atattatae!
caue cadas amabo!
80-81 ubi isti duo adulescentes habent
qui hic ante parta patria peregre prodigunt?
82 salui et fortunati sitis duo duum nostrum patres!
83 ei ei!! etiamne audent mecum una apparere?
86-87 qua, pro! confidentia ausus uerbum cum eo fuerim
facere rursus?
88-89 numquam quisquam amico amanti amica nimis fiet fidelis,
nec nimis erit morigera et †nota† quisquam.
90-91 primum ad uirtutem ut redeatis, abeatis ab ignauia,
domos patris patriam ut colatis potius quam peregri probra.
69-71 quae ego in theatro hic meis probaui plausibus,
ea non audere quemquam regem rumpere,
quanto libertatem hanc hic superat seruitus.

 

Epitaphium

Immortales mortales si foret fas flere,
flerent diuae Camenae Naeuium poetam.
Itaque postquam est Orci traditus thesauro,
obliti sunt Romae loquier lingua Latina.

III. Ennius, Annales

Book I

1 Musae quae pedibus magnum pulsatis Olympum
2 Musas quas memorant nosce nos esse <Camenas>
3-4 nam populos. . .
Italos res atque poemata nostra cluebunt
5 somno leni placidoque reuinctus
6 uisus Homerus adesse poeta
8 O pietas animi
10-12 Oua parire solet genus pennis condecoratum
non animam et post inde uenit diuinitus pullis
ipsa anima
13-14 terraque corpus
quae dedit ipsa capit neque dispendi facit hilum
15 memini me fiere pauum
35-51 Et cita cum tremulis anus attulit artubus lumen,
talia tum memorat lacrimans exterrita somno:
'Euridica prognata, pater quam noster amauit,
uires uitaque corpus meum nunc deserit omne.
nam me uisus homo pulcher per amoena salicta
et ripas raptare locosque nouos; ita sola
postilla, germana soror, errare uidebar,
tardaque uestigare et quaerere te, neque posse
corde capessere; semita nulla pedem stabilibat.
exin compellare pater me uoce uidetur
his uerbis: "O gnata, tibi sund ante ferendae
aerumnae, post ex fluuio fortuna resistet."
haec ecfatus pater, germana, repente recessit,
nec sese dedit in conspectum corde cupitus,
quamquam multa manus ad caeli caerula templa
tendebam lacrumans et blanda uoce uocabam.
uix aegro tum corde meo me somnus reliquit.'

 

Book VI

194-201 'Nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis
non cauponantes bellum sed belligerantes
ferro non auro uitam cernamus utrique;
uosne uelit an me regnare era, quidue ferat Fors,
uirtute experiamur. et hoc simul accipe dictum:
quorum uirtuti belli fortuna pepercit,
eorundem libertati me parcere certum est.
dono, ducite, doque uolentibus cum magnis dis.'

 

Book VII

213-17 scripsere alii rem
uersibus quos olim Fauni uatesque canebant,
quom neque Musarum scopulos. . .
. . . nec dicti studiosus quisquam erat ante hunc
nos ausi reserare
218-19 nec quisquam sophiam sapientia quae perhibetur
in somnis uidit prius quam sam discere coepit.

 

 

IV. Ennius, Tragedies

Andromacha 86ff.:

Quid petam praesidi aut exequar, quoue nunc
auxilio exili aut fuga freta sim?
arce et urbe orba sum: quo accidam, quo applicem,
qui nec arae patriae domi stant, fractae et disiectae iacent,
fana flamma deflagrata, tosti alti stant parietes
deformati atque abiete crispa
O pater, o patria: o Priami domus,
saeptum altisono cardine templum,
uidi ego te adstantem ope barbarica
tectis caelatis laqueatis
auro ebore instructam regifice.
Haec omnia uidi inflammari,
Priamo ui uitam euitari,
Iouis aram sanguine turpari.

 

Iphigenia 234ff. (soldiers' chorus; Jocelyn's text):

Otio qui nescit uti
plus negoti habet quam cum est negotium in negotio.
nam cui quod agat institutum est †in illis† negotium,
id agit, <id> studet, ibi mentem atque animum delectat suum;
†otioso initio† animus nescit quid uelit.
hoc idem est: em neque domi nunc nos nec militiae sumus,
imus huc, hinc illuc; cum illuc uentum est, ire illuc lubet.
incerte errat animus, praeter propter uitam uiuitur.

Medea Exul 246ff.:

Vtinam ne in nemore Pelio securibus
caesa accidisset abiegna ad terram trabes,
neue inde nauis inchoandi exordium
cepisset, quae nunc nominatur nomine
Argo, quia Argiui in ea delecti uiri
uecti petebant pellem inauratam arietis
Colchis imperio regis Peliae per dolum.
nam numquam era errans mea domo efferret pedem
Medea animo aegro amore saeuo saucia.

276f.:

Quo nunc me uortam, quod iter incipiam ingredi?
domum paternamne anne ad Peliae filias?