Mendele: Yiddish literature and language ______________________________________________________ Contents of Vol. 6.047 August 4, 1996 1) Introduction (Joachim Neugroschel) 2) "Az du kenst an mir nit glanzen..." (Rivke Steinig) 3) Benyamin Netanyahu (David Herskovic) 1)---------------------------------------------------- Date: Sat, 3 Aug 1996 12:03:33 -0400 (EDT) From: achim1@cris.com Subject: Introduction ikh bin do a naier abonent. zenen do Yidish-reders in NYC vos volt gevolt shmuesn af Yidish? Zait azoi gut und shraibt mir. ikh bin a shraiber, kunst kritiker, un literarischer Iberzetser fun etlikhe shprakhn: daitsh, yidish, frantsoizish, rusish, un italienish. ikh zuch an ekzemplar funm ferten bant funm _Groisn Yidishn Verterbukh_ und oikhet fun Zaretskys _Yidisher Gramatik_. Joachim Neugroschel 2)---------------------------------------------------- Date: Sat, 3 Aug 1996 13:09:54 -0400 (EDT) From: rsteinig@suffolk.lib.ny.us Subject: "Az du kenst an mir nit glanzen..." My 87-year-old mother repeatedly refers to a Yiddish expression along the lines of "Az du kenst an mir nit glanzen, meg ikh brider af dir tanzen." She says it concludes a parable involving a conversation between a brush and a mirror. Since she is suffering from dementia following a massive stroke, we don't know if she's remembering a story from childhood or inventing one in old age. Can anyone shed some light? Thanks. Rivke Steinig 3)---------------------------------------------------- Date: 02 Aug 96 07:45:58 EDT From: 100114.750@compuserve.com Subject: Benyamin Netanyahu Dos ofnemen fin benyamin netanyahu alts premier fin yisroel hot geshafen a naye sort probleym. Ikh mayn yetst nisht rekht oder link tsi frim tsi fray. Ikh mayn okhet nisht di alt shtot fin yerisholayim tsi di kayver fin di mame rokhel in okhet nisht khevroyn in kiryes arba. Nayn, ikh mayn nisht dos. Di benay hagoyle, di goles yiden iz shver ontsinemen az der pershoyn fin netanyahu is hant moyshel bekipe. Di yuropeyisher yiden bikhlal in di eynglishe yiden bifrat iz opgeret. Es shtelt zikh of an amerikaner ying in ret an eynglish vos es klingt in knakt. Nu, vos zol of deym a frantsoyzisher yid zogen? 'Er ken nisht reden abisel frantsoyzish? Es iz a mitsve aros tsi nemen di oygen fin gants frankraykh?' Der eynglishe yis iz vider a frish pekl. Der eynglisher yid hot dokh lib tsi zan hayliger vi der poypst in nokh mer eynglish vi eyngland. Tit er tomid dermanen vi vaytsman hot gedint in di eynglishe armey - er iz gor geveyn an ofitsir. Of ben-gurion hot er a frishe zak mit mases: er fleygt zikh drayen in gesheften fin genitste bikhlekh in londen. Hert ir a yikhes. Bald velen zay akh dertsaylen az zan mame mit churchils babe hoben gehongen vesh ofen zelben brik. Atsind shtelt akh for viazoy es shpirt zikh bay di yiden ven zay heren tsi zeyn deym Netanyahu. Loy day vos er hot shtodirt in amerike in iz shoyn geveyn in amerike in er makht zikh gornisht tsitin fin londen ret er nokh lehakhis mit aza amerikaner aksent vos kratst in di oyren. Kharpes in bishes. Dos iz ober alts bekheysed ven es kimt tsi di amerikaner yiden. Di amerikaner yiden mist ir farshtayn halten os medines yisroel. On zay volt nisht geveyn nisht kan negev in nisht kan golan; nisht kan lift-vafe nisht kan shif militer; nisht kan aktsen in nisht kan benk; nisht kan kimpertoren in nisht kan bes hakhyims, bekitser gornisht. Az men get miz men dokh epes nemen okh. Dos az zay kenen foren kan eyrets in zikh shtipen iberal in shrayen in a tsibrokhener ivrit 'ani ma'amerika' iz a klayner baloyning of vos zay tin alts val finef in nantsik mol fin hidert makht zikh kayner nisht tsitin. Ayn zakh iz do vos makht zikh ostsolen zayre nedoves. Apor mol a yor rikt zikh on der premier finem lant in amerike er tit zikh on a klaynem kapel in dertsaylt far zane libe brider in shvester vos es tit zikh inem lant. Er breyngt grisen, er lost treren in aiker er makht of keshenes. Az dos zol hoben a virkung miz der premier oszeyn vi a yid az di libe amerikaner yiden zolen shpiren az vi zay shtayn nor mitn bashefer iz khotch do a yid in eyrets yisroel vos iz zay moytse. Ozer deym vil dokh der geyber shpirn az er get far a nebekh, far a kranken shvesterkind vos iz arimgenimn mit sonim in hot nebekh nish kan parnose. Tsi deym darf men dokh oszeyn vi a yid. Darf men hoben a tsamgelofen ponim vi golde mayir, a noz vi shimen peres, gayn brilen vi menakhen baygin, di oygen darfen zan azoy klayn, genayvish in poylish vi shamir's, der hor vater miz zan azoy intelektoalish in apikorsish vi ben-gurion's in azoy gayt men ofen shtreyzel mit di pak ofen playtse. Az men kimt azoy on kan amerike in men ret in an aksent azoy dik vi a khsidishe matse vi rabin makhen zikh of di hertser in di tashen veren shiter. Ober az es kimt on kan amerike a yingatch, hoyekh vi a loshik, shayn vi a shveyd, a piskel vi bilems ayzil, in der dover akher tropt em ofen ogeshoyrene bord in di shikses loyfen eym nokh fin inten az aza ayner shtelt zikh avek leyben klinten'en shvindlen di oygen in men vayst nisht ver iz der president in ver der premier vos far a ponim hot dos. Avade di tates in di mames zeyen dos of televizye vert zay nas in di oygen in zay benchen di ayniklekh yesimkho eloykim k'benyamin netanyahu ober riboynoy shel oylem nisht faren fartreyter finem haylig lant. 'El hanar haze hispalolti?', krekhtsen zay, 'vos vet zan mit yidishkayt'? Tif in harts shtekht okh. Dos iz a shnorer, mit a rikn vi a shtekn? Ir hot shoyn amol gezeyn an oriman zol zikh shtoltsiren ibern oysher? Ad kan! In ints darfen nokh far deym batsolen. Ze beloy! Ober vi men zogt, nit gedayget. Aynems farlost iz a tsvaytens fardinst. Az es zogt akh a yisroayli az er hot geveylt far peres in er glakht nisht dem nayem hopt minister zolt ir eym nisht glayben kan ayn vort. Shtelt akh nor for, in a medine vos of yeyder vinkel fin yeyder stechke iz do riklamen far 'mitbakh amerikai' in vash poder far vash mashinen kimen 'beshita amerikait' shtelt akh nor for vi zay kveln in shepn nakhes fin a 'rosh memshala amerikait'. Er zeyt os vi an amerikaner, ret vi an amerikaner, zindigt vi an amerikaner vos nokh ken men farlangen. Mamesh moshiekhs tsaten! David Herskovic ______________________________________________________ End of Mendele Vol. 6.047