Mendele: Yiddish literature and language ______________________________________________________ Contents of Vol. 6.229 February 15, 1997 1) Der ershter metod aktior (Max Appelbaum) 1)---------------------------------------------------- Date: Sat, 15 Feb 1997 00:18:05 -0500 (EST) From: maxa6423@aol.com Subject: Der ershter metod aktior Konstantin Stanislovsky, rezshisor fun'm barimtn Moskve Art Teater, is geven der grinder fun an aktiorishn tekhnik, in velkher der aktior dermont zikh vegn emotzies un reaktsies fun frierdike iberleybungen, un molt oys dem kharakter vos er vet forshn. Tsvishn aktiorn iz der tekhnik bakant az der Stanislavsky Metod - un farkirtst as bloyz Metod. In di 1920ste yorn, hot der Stanislavsky metod nisht gehat der prestizh tvishn aktiorn, vi in di itztike tsaytn. Zikher iz es, az der tekhnik vos aktiorn hobn genitzt in Halivud in yene teyg voltn nisht gekent dem metod oyshaltn. Far an akht-yor alt kind is dos geven take ingantzn umbakent. Vos mer, ikh ken aykh zogn az efsher vel ikh zayn bevust in der geshikhte fun Amerikaner teater, as der ershter metod aktior! "Vi azoy hot dos pasirt?" Nu, di dozike shayle hot an entfer, ober ikh muz aykh koydem forshteln a bisl untershlak. Di Yidishe imigrantn velkhe zaynen ahergekumen arum Yor 1900, zaynen avekgelofn fun dem unterdrikung fun tsarish Rusland, un andere mizrakh Eyropeyishe lender. Dos iz geven di gantze Yidishe geshikhte iber de etlekhe toyznt yorn--unterdrikung un antloyfenish. Afile vi azoy gut es iz geven far di Yidn in an ander land, hot zikh dortn bald getrofn di zelbe mayse, un zey hobn bedarft vider antloyfn fun a nayer tiran. Ober dos unterdrikung un tiranay hot take bafestikt di Yidn, un anshtot zey umtsubrengen, hobn zey zikh take noenter farbindn vi a folk. Un aza farbindnkayt is geven ven di Yidn hobn zikh imegrirt kayn Amerike. Zey hobn zikh tuszamengeklibn in landsmanshaftn un fraternale organizatzies. Zey hobn zikh arayngetrotn in arbeter faraynikungen un politishe partayin. Ober di greste farbindenish iz geven in dem Yidisher kultur. Zey hobn gebrakht mit zikh zeyer muzik, tantz, teater un literatur, als gevebt arum zeyer mameloshn. Kdey tsu fareybikn di shprakh, hobn zey gemuzt organizirn di Yidishe veltlekhe shuln. Mayn tate hot shtark gegloybt in azelker dertziungen, un hot gerisn di hoyt fun punim abi az di kinder zayne zoln lernen dos mameloshn. Un itst, tsurik tsu der mayse! Es geyt zikh zayn veygs, az di shuln hobn zikh nit gekent oyshaltn fun di shvakhe finantzirn, vayl di eltern hobn nor gekent tsuleygn kleyne skhar-limed. Derfar iz es geven neytig ontsufirn geltshaferay mit unternemungen. Un azoy iz geboyrn gevorn a nayer traditzie--"Der Yorlikher Banket" Der yorlikher banket hot men geprovet yeyde tsvey khodoshim! Un in bazindere khodoshim hot men gepravet di simkhe lekoved eyne fun di barimte shul tuers (makhers). Di vikhtigste oyfgabe far di lereren iz geven az zi zol zayn dortn bay yedn banket. In eyn banket iz zi geven di barimte shul tuern, un in tsveytn iz zi geven di hoybte rednerin. Avade, hot zi gemuzt batzolen far ire eygene biletn. Dos iz take geven imperatif, vayl ir batsol hot zikh upgehendikt oyf vi azoy dos geltshafenish iz gerotn. Ober der umglik iz geven az di dozike unternemungen zaynen zeltn geven azoy gerotn; un di lerern hot avade gemuzt mevate zayn ire getzults tsu kenen batzuln dire gelt. Oyb men iz gegangen tsu eyn banket, iz der tsveyter geven azoy vi der ershter. Yeder banket iz geven pinkt vi der tsveyter , a duplikat eyns vi eyns. Fun dem luksusdiker menyu vos hot bashtanen fun farshmetenedike hering, gekokhte kartoflen, u. a. v. , tsu dem kovid vos men hot gehert in di redes in dem zamlung, un tsu dem oyszetzndiker, bsederdikn, zelbn oylem... afile dem oysdruk oyf zeyere peynemer hobn zikh zeltn gebitn. Ven der forzitzer hot gamakht zayn rede farn zamlung, iz zayn oysdruk geven ernst un ongeveytikt. Danukh, hot men shoyn gehert dem hoykhendikn un 'heylign' oysdruk fun bakovedike gast, ven zi hot zikh forgeshtelt tzum oylem. Un vayter, git men akuk oyf di tsufridendike, ongeshtopte peynemer funm oylem vayl zey hobn zikh gemitshet nokh di iberige redes nokn moltzayt! Nor eyn untersheyd hot pasirt--di farvaylung. Baym yorlikhn Yorlikher-Banket hobn zey amol gedingen a profesionaler aktior fun der Yidisher bine, ver hot durkhgefirt di farvaylung far etlikhe groshn, un a bis vetshere, vos er hot aruntergeshlingen mit a tshakendiker geshmak. Ober, in merstn teyl, hobn zey rekrutirt shpiler fun di shule talmidim. Di dozike farvaylungen zenen bashtanen fun deklamatzies un lider, leynungen durkhgefirt bay di eltere talmidim. Un kirtze forshtelungn bay di yungere talmidim. Avade iz dos ales durkhgefirt gevorn in Yidish, un di oyfgabe fun organizirn un diregirn iz gefaln oyf di pleytzes fun ---hots getrofn---di lerern. Shtelt zikh for, az ikh hob gemakht mayn debiut in eyne fun di vinietn in der Amerikanishe Yidisher Teyater. Di protim fun der sider hamayse iz mir umklor in zinen, ober eyn tzene ken ikh nisht fargesn iber mayn gantz lebn. Der forshtelung shpilt zikh opet in der alter heym in a kleyn shteytl. Di shpiler zenen: a gasn soykher fun 'bob', a koyne, un a gasnyung--vos ikh hob dos geshpilt... Veystir vos 'bob' iz? Oyb nisht, hot ir in ayr lebn a fargenign in a geshmakn tam farbaygeforn. Bob iz aza geshmakene esn, a maykhl in ayr baykhl, an umfargesene esn, un nokh mer...Un es iz geven a delikatkayt far di oreme Rusishe Yidn. Men makht es fun arbislakh gekokht in zaltnvaser - un ven es kilt zikh op, shit men aroyf fefer. In der stsene, kumt der gasn sokher aroyf oyfn bine. Er trogt zayne skhoyres in a kestl vos hengt fun di pleytses, un shrayt oys - "Bob, bob, take geshmak. Bob, bob, a kopeke a zak!" . Un shlepn zikh arum fun hintn, kumt arayn der gasnyungatsh mit farmakhte oygn. Er tzit mitn noz, shmekndik dem oysveltlikhn aromat. Bald nokh dem, kumt arayn der koyne. Er koyft a zak fun dem 'fargenign far a keynig'. Er shtekt arayn zayn hant in zak un nemt aroys a zhmenie bob, un esndik, shpatzirt er avek. Un dan, nor mit a por etlikhe trit, fartshepet er zikh di fis, un dos zekl bob flit aroys fun hant. Dermit hot der gasnyung gehot a gelegnhayt tsu esn bob on batsuln. S'iz gekumen der sof fun iberkhazern di dozike tsene. Un di shpiler hobn zikh oysgelernt zeyere roln. Un di aktsies oyf der bine hot men oysgeshtelt on di rekvizit (stage props). Un eyder men hot zikh arumgekukt iz der tog fun der banket shoyn ongekomen ! Der sof iberkhazerung kumt for in mit-tog farn letztn tzugreytung far der nakht ven di forshtelung efnt zikh oyf (un ikh meyg oykhet tsugebn az dos iz geven der letzter forshtelung. ) Itzter hobn zey genitzt di rekvizit un ale aktiorn hobn ongeton zeyere kostyumen. Zint Amerikanishe gasnyungen hobn demolts getrugn di zelbe kleyder vi di Eyropeyishe gasnyungen, iz mayn kostyum geven mayne eygene teglekhe kleyder. Di tsvey kharakter shpiler hobn getrogn zeyere tates hoyzn mit di manzhetn aroyfgeviklt. Di baputzungen fun der bine hot men oyfgeshtelt, un dos iberkhazerung iz geven kmat perfekt. Dem zelbn nakht hot der firhang zikh oyfge-efnt un men derzeyt a tsugegreyten un a nisht-ayngehaltne trupe. Un tsu gebn a shemetz realizm hobn zey genitzt emese 'bob'. Der gasn-farkoyer kumt arayn oyf der bine tzvishn dunerdike aplozn fun zayne eltern, un gevaldike gelekhter fun andere mentshn in dem oylem, mit a neglikher bagrisung far di andere shpiler. Ven di ale iberashungen hobn zikh ayngeshtilt, iz der forshtelung ungegangen mit dem bestn oysdruk. Plitzum, ven der khoyne hot zikh fartshepet, un di bob hot zikh aroysgefloygn oyf der erd, hob ikh teykef gefaln af mayne hendt un knien, un ikh hob ungehoybn araynshlingen dos himldike fargenign vi a khazer. Der oylim hot aroysgelozt a geshrigenish mt fargenign oyf mayn realishtishe aktzie, un di hekhste geshrey hob ikh derkent az dos iz fun mayn eygine mame's. Nokh dem letztn firhang-ruf, hot di lererin tsu mir gezogt az ikh hob nisht gemuzt esn di bob fun der erd, ikh hob nor bedarft makhn an onshtel, zint di shpayz iz geven shmutzik. Vos zi hot nisht farshtanen, iz az in farshildern di role hob ikh gemuzt oysbrengen vifil realizm vos ikh hob nor gekent. Eygentlikh, hob ikh mikh ibergemakht in dem kharakter vos ikh hob geshpilt! Oyf emes, iz dos take gevesn der gasnyung vos hot zikh opgerufn tsu di situatzie in der oyfn. Vi andersh ken men opgebn an ibertzaykhnte durkhfir? Akhutz dem, bin ikh oykhet geven a farhungerter aktyor. Max Applebaum ______________________________________________________ End of Mendele Vol. 6.229