865
 

DECRETI SECUNDA PARS CAUSA XXIL QUEST. L IL e i.
 

866
 

conpellimur.    Ipsum autem iurare sicut peccatum non est, ita
iuramentum ab aliquo recipere malum non est.

Unde Augustinus scribit ad Publicolam,
[epist. CLIV.] 153

C XV.    luramenium accipere non prohibemur.

Quamuis dictum sit, ne iuremus, nusquam i54 in scriptu¬
ris sanctis me 155 legisse memini i56, ne ab ahquo i57 iura¬
tionem recipiamus i5« a.

IV. Pars. Gratian. Sed queritur, an sii utendum fide
eius, qui per demonia iurat? De his ita scribii Augustinus
[eadem epist. CLIV.] ad Publicolam^^^:
 

C XVI.
 

Licet uti fide eius, qui, ui eum semet, per
demonia iurat.
 

Mouet te 169, utrum eius fide utendum sit, qui, ut eam
semel, per demonia iurauerit. Ubi te uolo prius considerare,
utrum si quispiam per Deos falsos iurauerit se fidem serua-
turum, et eam non semauerit, non tibi uidetur i6i a bisi62
peccasse? Si enim tali iuratione promissam seruareti63
fidem, ideo tantum 164 peccasse indicaretur, quia per Deos
falsosi65b iurauerit 166e. IUud autem nemoi67 reprehende-
reti68, quia fidem seruauit. Nunc ueroi69, quia eti79 iura¬
uit i7i per quos non debuit, et contra polhcitami72 fecit fidem
quod non debuit, bis utique peccauit, ac per hoc qui utitur
fide illius, quem constat iurasse per falsos Deos, et utitur
non ad malum i73d^ sed ad licitum et bonum, non peccato
illius 174 e se social, quoi'^5 per demonia iurauit, sed bono
pacto eius, quo fidem seruauit. Neque "6 f hic eam fidem
dico seruari 177, qua fideles uocantur qui baptizantur in Chri¬
sto. Illa enim longe aUa est longeque discreta a fide
humanorum placitomm atque pactomm. Verumtamen sine
ulla dubitatione minus malum est per Deos i78 falsos iurare
ueraciter, quam per Deum uerum fallaciter. Quanto enim i79
per quod iuratur magis sanctum est, tanto magis penale est
periuriumi89. §. i. Alia'8ig questio est, utrum non peccet
qui per falsos Deos sibi iurari 182 facit? quia ille*, qui ei
iurat, iurat peri83 falsos Deos, quosi84 colit. Cui questioni
possunt illa testimonia sufifragari, que ipse conmemorasti de
Labani85 et Abimelech, si tamen Abimelech per Deos suos
iurauit, sicut Laban per Deum Sabaothi86b**.

Gratian. Sic eiiam cum in libro Machabeorum Romani
legantur 187 i pacem firmasse cum ludeis, intelligendi sunt iurasse
per falsos Deos, sicut ei ludei iuraueruni^^^^ per Deum uerum.
Sic etiam 1891 de iuramento, quod fit per creaturas, inielilgendum
esi, quod ipsum quidem inrare per creaturas, malum esi, quia a
Deo prohibitum esi; sed seruare qnod iuratur, bonum est, nt
euitetur peccatum mendacii et dolosiiuiis. §. i. Sed obicitur,
quod loseph, uir suncins, per creaturas iuranit, dum dixit fratri¬
bus suz'.si99: „Per salutem Pharuonis, non exibitis hinc." §. 2.
Sed sciendum est, quod suncii non ium per creniurus, quum per
 

auctorem creaturarum iurabunt, nec in creaturis uliud quam
creatorem ipsarum uenerubuntur, sicut loseph, qui per Pharaonem
iurando hoc in eo ueneraius esi, quod Dd iudicio positus erat in
infimis. Unde Apostolus^^^ ali: „ Omnis potestas a Domino^^^"^
Deo esi.'^ Item Christus Pilato 193 ; „ Non haberes in me pote¬
statem, nisi esset tibi datum desuper.'-'- Deus autem per creaturas
iurare prohibuit, ne uel more gentilium aliquod numen deitatis
creaturis inesse crederetur, uel ne creaturas coniemptibiles indi¬
cando per eas promissa prò nichilo duceremus. §. 3. Sed que¬
ritur, quid grauius sit, an per creaturas, an per creatorem iurare
falludier? Dupliciter enim reus est qui per creaturas iurat men-
duciter, quiu ei coniru prohibitionem iurat per qnod sibi iurare
non licet, (a quo peccato esi inmunis, qui non nisi per creatorem
iurat,) et proximum dolo capit, quod facit eiiam per creatorem
mendadier iurans. Sed si periurium tanto mugis penale esi,
quanto sanctius illud^^'^'^, per qnod iuratur, appurei, quod, etsi
per creaturas mendadier iurans dupliciter peccet, grauiori tamen
se subicit penae qui per creatorem iurat mendadier.

V. Pars. §.4. Periurii autem penagrauissima esi, quam
si quis timens ad confessionem uenire noluerit, a fidelium con¬
sortio esi abiciendus.

Unde Euticianus Papa^^^*.

C XVIL    Fidelium consortio careat qui penitenciam

periurii agere noluerit.
Predicandum est etiam, ut periurium fideles caueant, et
ab hoc summopere abstineant, scientes hoc grande scelus
esse, et in lege, et ini96 Prophetis, eti97 in euangelio prohibi¬
tum. Audiuimus autemi98a, quosdam pamipendere hoc
scelus, et leuem quodammodo periuris penitenciae modum
inponere; qui etiami99b nosse debent, talem de290 periurio
penitenciam inponi 201 debere, qualem et292 de adulterio 293 c^
de fornicatione, et294 de homicidio sponte295 conmisso, et
de ceteris criminalibus uiciis. §. i. Si quis uero perpetrato
periurio aut quolibet criminali peccato, timens peniten¬
ciam 296 longam, ad confessionem uenire noluerit, ab ecclesia
repellendus est, siue a communione et consortio fidelium,
ut nullus cum eo comedat, neque bibat 297 d**, neque in
sua 298 domo eum recipiat.
 

QUESTIO   n.

GRATIANUS.

I. Pars. Quod auiem periurium sit falsum iurare, facile
probatur. Ait enim Augustinus in libro Psalmorum super:
„Domini est ierra'-'-^*:

C I.    Pelerai 2 qui aliter fuciurus esi quum promittit.
In dolo iurat qui aliter facturus est quam promittit, cum
periurium sit nequiter decipere credentem 3.
 

I
 

EDITIO   ROMANA.

Causa XXIL Quest. I. e 15. a) accipiamus — e 16. a) videbatur b) tales e) iuravit d) malam rem sed ad
iicitam et bonam e) eius f) Neque enim g) Alia ergo h) Nachor** i) leguntur k) iuraverant 1) etiam et m) Do¬
mino: deest    n) illud est — e 17.   a) enim    b) etiam: deesi    e) adulterio et    d) bibat, neque oret**

NOTATIONES   CORRECTORUM.
 

C. XVL * Quia ille: In epistolis B. Augustini excusis legitur: quam
ille, qui ei iurat, falsos Deos colit; in codice earundem Vaticano: quando
ille, qui ei iurat, falsos Deos colit; in editione Frobeniana, et apud Ivonem:
(juia ille, fitti ei iurat, falsos Deos colit.

** Nachor: Sic est emendatum ex loco ipso G^enesis, Ivone, et uno
vetusto Gratiani codice, in cuius quidem vulgatis erat: per Deum Sochot;
in B. Augustini autem: per Deum lacob.
 

C. XVH. * Burchardus etiam, Polycarpus, et Ivo citant ex Euty¬
chiano. Inventum vero est inter quaedam capitula Theodulphi episcopi
Aurelianensis ad suos presbyteros scripta, e. 26., quae in antiquo codice
Romae habentur.

** Neque oret; Additum id est ex Theodulpho, Burchardo et Ivone.

Quest. H. CI. * Quod hic citatur ex B. Angustino in glossa
interlin. Ps. 23. in vers. Nec iuravit in dolo, refertur ex Cassiodoro.
 

Causa XXIL Quest. I. can. 15. 153) scrib. ad; deesi: BD; scribens ait; A; — Ep. il. no. 2. Ed. Maur. scr. ao. 398. — Ivo Decr. XU, 4. (caw.;
in novo testamento)- ho Pan. VIH, 85. (ut in Decr.); Caes. VI, 7. 154) nusq. autem; orig. 155) me: deesi; Ivo Pan. 166) legi meminerim; orig.
157) alio; orig. ho Pan. 158) Codd. et Edd. coll e || can. 16. 159) «i. wo. 2. — Aws. XI, 75. (74.); /»o ffecr. XII, 35. ; 7»o Pan. Vili, 117.; Coii. fr. ff. HI, 22,
(23 ) 21. ; Polyc. VI, 11, (10,) 18. ; Caes. VI, 19. ; — Petr. Lomb. Seni lib. 3. dist 39. 160) add. : certe: orig. 161) Codd. ei Edd. coll o. pr. Lugdd. IL III. ; — Ivo Pan.
Coli, tr.'p. 162) is: ABCF Ed. Arg. Polyc. 163) custodiret: orig. Ans. Polye; faceret: CoU. tr. ff. 164) tamen: ACDF Edd. coll o. Ans. Ivo Pan. 165) Codd. et
Edti. còli 0. Turrecrem. Polqc. 166) Codd. et Edd. coll. o. pr. A 167) nemo recte; orig. Ans. Polyc. 168) reprehendet: A Ivo Decr. 169) autem: Ans. Polyc.
170) et; deesi; Aws.7bo Pati. 171) iurat: Polyc. 172) publicam: Atis. Polyc. 173) Codd. etEdd. coll. o. orig. Atis. Ivo Decr. Pan. Coll.tr.P. Polyc. Ili) Codd. ei
Etld. coll. e ho Decr. Pan. Coll. tr. ff. 175) qui: Edd. coll. o. Ivo Pan.; per; deest: Ivo Pati. 176) Codd. coll. e orig. Ans. Ivo Decr. Pan. Coll. tr. ff. Polyc.
177)'servavit; Polqc. 178) Deum falsum; orig. Ans. Polyc. 179) id per: Edd. Lugdd.; id: Ivo Pati. 180) finis canonis: Ans. Polyc. 181) Codd. etEdd. coll. o.
Ivo Pan. Coll. tr. ff.          182) iurare: Ivo Pan.          183) per: deest: orig. ho Decr.; iur. per: deest: Coll. tr. P.         184) quos; deesi; orig. Ivo Decr. Coll tr. ff.

185) ff'ewes e 21. et 31. 186) ABCDF CoU. tr. ff ; Socoth: EOH Edd. coll o. pr. Bas. Lugdd. IL IIL; deos suos Sochot vel Nachor: Ivo Pan. 187) Codd. coll.o.
188) Codd. coli 0. 189) BCDEFG 190) ffew. e. 42. ». 16. 191) Bom. e 13. v. 1. 192) Codd. coll e 193) Ioan. e 19. v. 11. 194) Codd. coll o. pr. A \\
can. 17. 195) imo e 26. Capit neotlnlfi Aurei (in lacobi Sirmondi Opp. Yenet 1728. II, 673.); Burch. XII, 14.; Aws. XI, 71. (70.); Ivo Decr. XII, 71.; Coll
tredec. ff. X, 66. ; — .laffé tio. CVIII. — 196) in : deesi; orig. Burch. Ivo 197) sive (et in ; deesi) ; orig. 198) Codd. et Edd. coll o. Burch. Ans. Ivo 199) ib.
200) de: deest: Atis.; tal.; deesi/ A 201) imponendam: orig.; imponere: Burch. Ans. ho 202) etiam; Cffff; deest: E 203) Codd. coll o.pr. ff; — orig.
Burch. Ans. Ivo 204) et: deesi; orig. Burch. Ans. Ivo 205) sponte conm.: deest: orig. 206) poenitentiae longam aerumnam; orig. 207) Codd. et Edd.
coll. 0. Atis.    208) suam domum ; onjr.                                                                                                               ,,.,.,.        ^.  .       „s       .      .   „T,r,       „\       .,    .

Quest. IL   can. 1.   1) tw ffsaim. 23. ». 4. sed Grat potius sensutn quam verba reddidit Augustini      2) penurat: CEG      3) credentes:
 

Causa XXH
CD Ed. Bas.
 

Corpus iur. can,   ffd. Friedberg.
 

55